powrót

menu

Po co wojny są na świecie. Sztuka współczesnych outsiderów
19.02 – 01.05.2016

Artyści: Damian Czeladka, Stanisław Garbarczuk, Władysław Grygny, Marian Henel, Konrad Kwasek, Mikołaj Ławniczak, Tomasz Machciński, Władysław Matlęga, Justyna Matysiak, Iwona Mysera, Radosław Perlak, Pisarka M.H., Daniel Stachowski, Maria Wnęk

Wystawa „Po co wojny są na świecie” jest prezentacją twórczości czternastu artystów-outsiderów zmagających się w swojej sztuce z palącymi pytaniami współczesności. To silne artystyczne osobowości, dla których sztuka stanowi egzystencjalną konieczność - narzędzie komentowania i kontestowania rzeczywistości.

Kim są outsiderzy? To ludzie działający poza obiegiem sztuki – nieposiadający wykształcenia artystycznego, niezwiązani zawodowo z instytucjami, rynkiem i konwencjami świata sztuki. To także outsiderzy w klasycznym sensie tego słowa – indywidualiści, postrzegani z różnych powodów jako „inni”, a niekiedy wręcz żyjący na społecznym marginesie. Ich działania wyróżniają się również w szerszym krajobrazie tak zwanej sztuki nieprofesjonalnej w Polsce, w którym tworzenie jako wyraz niezgody jest raczej wyjątkiem niż regułą. Prezentowanych twórców łączą więc przede wszystkim odrębność i niezależność artystycznych oraz życiowych postaw.

Tym co spaja bardzo różne artystyczne strategie jest częste użycie tekstu jako równoważnego elementu dzieła. Konceptualna gra pomiędzy obrazem i poetyckimi hasłami przybiera różną formę. Wystawę otwierają dzieła artystów komentujących aktualną sytuację społeczną i polityczną, często ze skrajnie odmiennych ideowych perspektyw. Kolejny wątek stanowią prace odnoszące się do sytuacji bytowej i egzystencjalnej, a także bardziej intymne głosy, nawiązujące do kwestii tożsamości i miłości. Dla wielu artystów to obraz świata przekazywany przez media jest najważniejszym punktem odniesienia, stając się za równo przedmiotem oporu jak i fascynacji. Obecne są również dzieła enigmatyczne, których autorzy tworzą własny kod, by opisać świat.

Kontestacyjne praktyki wśród outsiderów prowokują do refleksji nad tym, czym jest dziś krytyczność, zarówno sztuki, jak i instytucji. Z jednej strony postawy krytyczne w sztuce współczesnej są dziś mniej istotne niż miało to miejsce w latach 90., z drugiej zaś samo muzeum staje przed pytaniem, na ile pozostaje otwartą, demokratyczną przestrzenią sporu. Wystawa daje wgląd nie tylko w artystyczne strategie i punkt widzenia osób z innych grup społecznych niż absolwenci akademii, ale pokazuje też, jak wielką emancypacyjną rolę może odgrywać twórczość.

W języku polskim utrwaliło się określenie twórczości samouków jako „sztuki zwanej naiwną” (A. Jackowski) czy szerzej, „sztuki naiwnej w nienaiwnym społeczeństwie” (K. Piwocki). W obliczu poważnych kryzysów współczesności, odrębne, krytyczne głosy outsiderów wybrzmiewają dziś raczej jako nienaiwne – w naiwnym, zaawansowanym technologicznie, ale bynajmniej nie mądrzejszym świecie.

 

Kuratorki
Katarzyna Karwańska
Zofia Płoska

Konsultacja merytoryczna
Małgorzata Szaefer
Katia Szczeka

Współpraca
Monika Kozub

Zespół badawczy
Ewa Bałdys
Gabriela Jaguszewska
Kamila Kolebacz
Monika Kozub
Bartłomiej Sierpiński
Joanna Szulc

Architektura wystawy
Maciej Siuda
z zespołem projektowym:
Agnieszka Wach
Katarzyna Dąbkowska
Rodrigo Garcia González

Projekt graficzny
Piotr Chuchla

Strona internetowa
Huncwot, współpraca: Monika Kozub, Gabriela Jaguszewska, Joanna Szulc, Anna Roszman, Bartosz Stawiarski

Produkcja wystawy
Michał Ziętek
Jakub Antosz

Realizacja
Dorota Godlewska
Anna Mazurek-Sierocka
Jan Szyszkowski
Mieczysław Ryniewicz
Jan Jurkiewicz

Koordynacja finansowa
Łukasz Radzikowski

Szczególne podziękowania dla
James Brett (Museum of Everything), Leszka i Ewy Macaków, Maryi Nawrockiej-Teodorczyk, Christine Rostworowskiej-Rickards, Bogumiła Książka, Anny Stankiewicz, Filipa Żarowa, Zbigniewa Sałaja, Stanisława Mancewicza, Macieja Chorążego, Jana Ostrogi, Małgorzaty Rel, Romka Zańko, Magdaleny Kwiatkiewicz, Grażyny Filipiak-Perlak, Bożeny Olszewskiej z Muzeum Etnograficznego w Toruniu, Anny Dudziak ze Szpitala Psychiatrycznego w Branicach, mjr Adama Piórkowskiego z Centralnego Zarządu Służby Więziennej, nadkom. Katarzyny Padło, Justyny Domasłowskiej-Szulc i Elżbiety Wrony z Fundacji Dom Kultury, Elżbiety Sali, Magdaleny Mazik, Joanny Pawlik, Krystyny Haszczyńskiej i Ewy Jasik-Wardalińskiej